Nokia Lumia 520 Format Atma (Kesin Çözüm)

Nokia Lumia 520  telefonunuzu ağır çalışma, donma, kasılma ya da uygulama hataları gibi sebeplerden format atmak isterseniz bunu aşağıda anlatacağımız yöntemlerden herhangi biriyle yapabilirsiniz.

İşlem sonunda telefonunuzdaki tüm bilgiler silineceğinden mümkünse lütfen önemli verilerinizin yedeğini alın ve telefonunuzu iyice şarj ederek, şarj seviyesinin en az %50 olmasını sağlayın. Zira telefonunuz sıfırlama-formatlama işlemi esnasından düşük şarj dolayısıyla kapanırsa umulmadık sonuçlar doğabilir.

Anlatacağımız ilk yöntem telefon menüsü üzerinden yapabildiğinizdir. Bunun için Menü> Ayarlar> Hakkında> Telefonunuzu sıfırlayın> Evet yörüngesini izlemelisiniz. Yolu doğru izlerseniz telefon sıfırlama işlemini otomatik olarak yapıp, yeniden açılır.

İkinci yöntem ise telefonunuz uygulama hataları gibi nedenlerle açılmadığında en geçerli olan, donanımdan format seçeneğidir. Bu işlem için telefonunuzun tuşlarını kullanmalısınız.

Öncelikle telefonunuzun şarjda olmamasına dikkat edin! Telefonunuzun ses kısma tuşuna basın ve elinizi çekmeden telefonu şarja takın. Ekran bir ünlem işareti(!) belirecektir(Format işleminden vazgeçtiyseniz çıkmak için ses kısma ve açma kapama tuşlarına 10 saniye kadar basılı tutabilirsiniz). Ünlem işaretini gördüğünüzde görselde de aktarmaya çalıştığımız üzere sırasıyla; ses açma, ses kısma, açma-kapama(kilit) ve ses kısma tuşlarını basın. Ekran dönen iki çark belirecektir ki bu işlemi başarıyla gerçekleştirdiğiniz anlamına gelir. Yani formatlama işlemi başlamıştır.

Yapacağınız işlemleri sırası ile yazmak gerekirse;

* Ses kısma tuşuna basılır tutarken telefonu şarja takın,

* Ses açma tuşuna basın,

* Ses kısma tuşuna basın,

* Açma-kapama(kilit) tuşuna basın,


* Ses kısma tuşuna basın.

Nokia Lumia 520 telefonunuzun formatlandığını anlayabileceğiniz en kestirme yol, dönen çarkları görmektir. Herhangi bir işlem sonunda dönen çarkları göremediyseniz, aşamaları doğru gerçekleştiremediniz demektir.

Lumia 520 format atma


Yukarıda iki seçenek de tarafımızca denenmiş ve başarıyla sonuçlanmıştır. Ancak bu konuda bilgi paylaşımında bulunanları baz aldığımızda iki yöntem daha(biz başaramamış olsak da) olduğunu tahmin ediyoruz. Bu yüzden yukarıdaki işlemlerden sonuç alamazsanız aşağıdaki iki yöntemi de deneyebilirsiniz.

İlki; Telefonunuzu tamamen kapatın. Önce kamera tuşuna, daha sonra ses kısma tuşuna basarak telefonu açın. Telefon titrediğinde açma-kapama(kilit) tuşunu bırakın ve 5 saniye kadar bekleyin. Dönen iki çarkı görürseniz işlem başarıyla gerçekleşmiş demektir.

İkincisi; Telefonunuzu tamamen kapatın. Önce ses kısma tuşuna basın ve daha sonra açma-kapama(kilit) tuşuna basarak telefonu açın. Telefon 3 kere titrer ve Nokia yazısı görünürse 5 saniye kadar bekledikten sonra parmaklarınızı tuşlardan çekin. Telefonunuz tamamen açıldığında işlem tamam demektir. Yanlız bu yöntem sadece ayar sıfırlaması yaparken, verilere dokunmaz.

Eğer bu iki yöntem sonunda da çarklar belirmediyse, sadece telefonunuz yeniden başlatılmış demektir.

Nokia Lumia 520 Yazılım Yükleme

Author: Tayfun Sağır

201 thoughts on “Nokia Lumia 520 Format Atma (Kesin Çözüm)

  1. Merhaba telefonun şifresinin geldiği kısım işlemiyor ve 117167 dk sonra tekrar deneyin yazısı çıkıyor yazanları denediğimde ise nokia yazısından başka birşey gelmiyor.Yardımcı olursanız sevinirim.

  2. Merhaba benim lanet eski lumia fabrika ayarlarına geri dönüşüm sağlayabilir im telefonu sıfırlama m gerek…!!

  3. Merhaba telefonumda birden bire rehberdeki resimler gitti ve mesaj attığım kişi cevap verdiğinde başka bir sohbet olarak geliyor konuşma yerinden gelmiyor cevaplar ve arada bir donma oluyor aç kapa yapmama rağmen telefonumda düzelme olmuyor rehber ve mesajlar hala aynı ne yapabilirim acaba yardımcı olur musunuz format atmam mı gerekiyor yoksa ona göre rehberimi ve telefonumu yedekleyeceğim

    1. Bu tarz problemlerin manuel ayarları ya yoktur ya da yapması çok zordur. Bu yüzden biz genellikle fabrika ayarlarına dönüşü tavsiye ederiz. Verileriniz yedekleyip, telefonu sıfırlarsanız, sorun çözülecektir.

  4. Lumıa 520 telefonum acılırken uzgun yuz cıkıyor baska ıslem yapamıyorum formatta atılmıyo acıl yardımmmm

    1. Lumia modellerinden bu tarz bir sorun var maalesef ve genellikle fabrika ayarlarına dönmekle düzeliyor. Verilerinizi yedeklemeniz unutmayın!

  5. 520 lumia tlefonum dokumatigi çalışıyor fakat alt kısımdaki dokumatigi arada donuyor basmıyor düzelir

    1. Nadiren yaşanan bir problemse yazılımsal olabilir. Telefonunuzu fabrika ayarlarına döndürüp, yeniden gözlemlemelisiniz.

    1. Şarj sadece telefonu tetiklemek için, sürekli şarjda olması riskli olabilir. Şarj edip, işleme öyle başlayın.

    2. tlf numda başkasının msn si var bırtürlu gıderemıyorum yardımcı olursanız memnun olurum saygılar

  6. Cıhaz acıldıgında ana menude sadece fotoraflar ve mesajlar var., tum ayarlara girdigim de ayarların bir kısmı gelmıyor uygulama yarları gelmıyor. Napmalıyım acıl (Ses kısma + power tusları bozuk, ayarlarda hakkında yok grlmıyor)

  7. meraba lumia 520 kullanıyorum.tuş kilidini çocuklar ust uste girip ekranı açmayı iptal etmişler.karşı aramalar olursa açabiliyorum ama onun dışında kullanamıyorum.tekrar denemek için bilmem kaçbin dakika beklemem gerektiği yazıyor.kilidi kırmak için napmam gerekiyor.uç gundur bu halde ama duzelmedi

    1. Emel Hanım merhaba. Yukarıda anlattığımız işlem tam olarak sizin yaşadığınız sorunun giderilmesi için paylaşılmıştır. Anlattığımız ikinci yöntemle telefonu formatlayabilir, kilit ekranını atlayabilirsiniz. Tabi işlem sonrası verilerinizin silineceğini unutmamanız gerekiyor!

  8. ya telefonum Nokia yazısında kalıyor gıdıyo gene nokia yazısı gelıyor acılmıyor delırıcem ne yapmam gerke lutfen yardımıc oun

  9. Yapacağınız işlemleri sırası ile yazmak gerekirse;

    * Ses kısma tuşuna basılır tutarken telefonu şarja takın,

    * Ses açma tuşuna basın,

    * Ses kısma tuşuna basın,

    * Açma-kapama(kilit) tuşuna basın,

    * Ses kısma tuşuna basın.

    Bunların aynısını uyguladım sorunsuz bi şekilde 10 dk hallettim.

  10. telefonum çok kasıyordu bi anda donup kapanıyordu ama uç bes kere bataryayı çıkarıp takınca acılıyordu dun ise yine donup kapandı ve tekrar cok kez denememe ragmen acılmadı dunden beri deniyorum ama olmuyor ust uste ıkı kere format attım ama hala nokia yazısı cıkıyor sonra gidiyo ve oyle kalıyor yardımcı olun lutfen 1 yıldır kullanıyorum nokıa lumia 520.

        1. Hem ayarlara erişemiyor hem de tuşlarınızı kullanamıyorsanız, yapmanız gereken tuşlarınızın onarımı sağlamak. Bir teknik servise başvurun ve tuşların onarımını isteyin. Sonrasında formatlama uygulamasını yapabilirsiniz.

  11. Hocam bi tanedaha sorum olacak telefonu neden şarjda format atıyoruz telefon şarjda olmak zorunda mı ?

    1. windows cihazlarda işlem yarıda kaldığında işletim sistemi tamamen çöküyor, bunun önüne geçmek için genelde şarj ile bu işlem yapılmaktadır.

      1. Aleyna lütfen yorumlarını sadece ‘Cevapla’^seçeneğini kullanarak paylaş, aksi halde silmek zorunda kalıyoruz. Sonradan yüklenmiş her şey dediğimizde göre buna resim, video, müzik gibi tüm veriler dahildir.

  12. Hocam benim telefonumun sesi çıkmıyor zil sesi uygulaması yükledim ve sonra sesi çıkmadı format atsam duzelirmi

    1. Donanımsal bir arıza değilse düzelir tabi. Aksi halde buzzer ya da iç kulaklığın değişmesi gerekir.

      1. format atmayı denediniz mi? format atılamıyorsa veya formatla düzelmiyorsa yazılım yüklemeniz gerekebilir.

  13. arkadaşlar benim telefonda nokıa lumia 520 açılırken hata veriyor açma kapama tuşumda çalışmıyor nasıl format atacağım başka yolu yok mu?

    1. Şu makale belki yardımcı olabilir; /www.ceplik.com/nokia-lumia-modellerine-yazilim-yukleme/ Fakat açma-kapama tuşu yine de risk. Önce tuş onarımını yaptırmanızı öneririz.

  14. Arkadaşlar telefonum lumıa 520 açarken error verdi ne yapmam gerekiyo? internetteki format işlemlerini uyguladım fakat olmadı acil yardımcı olur musunuz

    1. Yukarıda anlatılan işlemler defalarca denenip, başarıyla sonuçlanmıştır. Lütfen dikkatlice okuyup, sırayla takip edin.

  15. nokia lumia 520 format atıyormuş bilmiyordum atarken şarjı düşük olduğu için mi bilmiyorum ama şarjı düşüktü telefon kaç saattir aynı çark dönüyo bir açılmadı ne yapanilirim

  16. Benim nokia lumia 520 telefonum var fakat uçuş modundan çıkmıyo sıfırladım farklı sim taktım ama olmadı pini soruyor ama uçuş modu halen duruyo mesaj gondermeye çalışıyom hata veriyor allah rızası için bana yardım edin acelem var ne olur 1 haftaya bana çözümünü bulun

  17. Merhaba benim sorunum yiğenim lumia520 telefonumu biraz kurcalamış telefonum ana menuden yan menuye geçmiyor sağ en altta internet tuşuna basıyorum girmiyor
    Bu yüzden ayarlar ,fotoğraflar, ve bir çok uygulamaya giremiyorum desteklerinizi bekliyorum teşekkür ederim

    1. Merhaba bahsettiğiniz sorun donanımsal bir sorun gibi gözüküyor yani dokunmatikte sorun var sanırım. Yine de yazılımdan şüpheleniyorsanız format atıp deneyebilirsiniz.

  18. merhaba benim sorunum telefonuma 1 hafta önce ‘unable to find a bootable option.press any key to shut down’ hatasını aldım. 4 gün önce servise verdim format atacağım akşama alırsınız dediler fakat bu güne kadar yapamadılar bir parçayı yenileyeceklerini söylediler fakat hala bir haber alamadım sizce yapılması mümkün mü ?

    1. yazılım yüklemesiyle çözülecek bir sorun bu. yetkili servisse tedirgin olmanıza gerek yok, ancak herhangi bir servisse cihazın içi ile boşuna uğraşacaklar, dediğim gibi yazılım yüklenmesi gerekiyor cihaza.

        1. bassettiğiniz yazılımı yüklediler ve telefonumu 3 gün önce geri aldım müzik fotoğraf vb.uygulamalar yükledim ayrıca 8.1 güncelleme geldi onuda yaptım ancak şuan telefonum kendi kendine kapanmaya ve geri açılmaya başladı bu telefonuma 1 dk da bir oluyor ne yapmalıyım sizce ne oldu

              1. ayrıca şimdide yukarıda yazdığını tuş şeyini yaptım bir çark ve yanında şimşek işaretine benzer bir şey çıktı ve öyle duruyor çark dönmüyor ne yapmalıyım

      1. mrhaba…lumia 520 cihazıma windows 10 kuruyordum fakat telefonun ekranuna iki tane çark dönüyo 15-20 saniye sonra kapanıyo…güç tuşu ile açıyorum telefonu yine aynı şekilde ikitane çark çıkıyo 15-20 saniye sonra kapanıyo..bu hep bu şekilde devam ediyo..ne yapmalıyım

      2. aynı sorunu bende yaşıyorum şuan gece şarza taktım sabah baktığımda unabletofind a bootable optiom. press any key to shut down yazısıyla karşılaştım
        burdan format atma vide olarını izleyip denedim fakat bi sonuç alamadım yine aynı yazı çıkıyo ne yapmalıyım yardım cı olabilirmisiniz ??

        1. Yukarıda anlattığımız gibi telefonu donanımdan formatlayamıyorsanız, arkadaşın yorumuna cevaben söylediğimiz yazılım yükleme seçeneği alternatiftir.

      1. düzeldi fakat telefonu tekrar açınca kendi kendine tekrar kapanıp açılıyor donanımsal mıdır yoksa bu pille ilgili bir sorun mu

  19. işlemleri sırasıyla yaptım ama ünlem flan çıkmadı sadece bu aptal çark donuyo saatlerdır ne yapmak lazm

    1. çark dönüyorken format atamazsınız zaten, çarkların durup telefonun normal çaılmasını beklemelisiniz bu işlem bazen saatlerce sürebiliyor. beklemekten başka seçenek yok, düzelmezse yazılım yüklemeniz gerekecek.

      1. telefon suan akdenızden daha sıcak ve ısınmaya devam edıyo hiç kapatmadan çarkların kendı kendıne durup telefonun açılmasını mı beklemem gerekıyo

        1. aşırı ısınma problemş donanımsal olabilir, cihaz sıvı temasa maruz kalmışsa bataryayı söküp bir teknik servise danışın.

          herhangi bir dış mudahele yok diyorsanız bataryayı çıkarıp biraz soğuduktan sonra tekrar takıp işlemin bitmesini bekelyin.

  20. benim telefonum kapandı açılırken ekranım mavi oluyo bide :( bu işaret çıkıyor ses kısma tuşum da bozuk formatlayamıyorum başka ne yapabilirim ?

  21. lumia 520 telim kendi kendine kapandı ve acılmıo acmaya calıstığımda ingilizce bi yazı cıkıo hata önyükleme yapılamadı lütfen bir tusa basın gibi bi yazı. basıyorum yine aynısı cıkıo ne yapmam lazım lütfen yardım edin :(

  22. telefonum aniden hata verdi ekranda sadece error:unable to find a bootable option.press any key to sh ut down.yazıyor.ne yapmam gerekiyor?

    1. Slm ayni nokia 520 lumiada benimde error un bale to find a bootable option press any key the shut down yaziyor ve işaret cikmiyor ne yapmak lazim bilgi verirseniz memnun olurum ilk kez baş ima geldi

    1. yaşadığınız sorunu biraz daha detaylıca anlatırsanız yardımcı olmaya çalışacağız.

  23. merhabalar. nokia lumia 520 telefonumun uygulama odası bölümünü etkinleştirdim. iptal etmek istediğimde açma kapama düğmem çalışmadığı için bu bölümden çıkamıyorum. lütfen yardımcı olabilir misiniz çok mağdur durumdayım:( teşekkür ederim.

    1. öncelikle başka bir orjinal şarj deneyin. aynı sorun devam ediyorsa batarya deneyin yne aynı sorun varsa büyük olasılıkla telefon soketinde sorun vardır.

  24. bende nokia lumia 520 var telefon hafızasındaki programları güncellemek için nokia hesabının şifresini istiyor ve şifresini unuttum nokia şifresini kırmak için ne yapmak gerekiyor her yolu denedım ama olmadı

  25. telefonumu kapattım geri açtığımda çark ve yıldırım işareti çıktı kendiliğinde dönmüyoda başka bişeyde yapmıyo..

      1. Ama çarklar dönmüyo bi çark var onun yanında da yıldırım işareti var oluyo mudur 1 saattir öyle

  26. mrb ilk anlattığnz yöntemi yaptım ve çarklar çıktı.ama yapalı 2 saat olmasına rağmen hala açılmadı bu durum normal mi yardmcı olursanz sevinrm teşekkrler..

    1. bazen uzun sürebiliyor, işlem esnasında telefonu kapatmaya çalışmadıysanız veya bataryası bitmemişse işlemin bitmesini bekelyin, eğer çarklar dönüyorken şarj bitmişse veya telefonu kapatmaya çalıştırsanız yazılımı çökmüş olabilir yeniden yazılım yüklemesi gerekebilir, biraz daha bekleyin açılmazsa yazılım yükleyin. http://www.ceplik.com/nokia-lumia-modellerine-yazilim-yukleme/

        1. şarjdaydı 3 saat olunca çıkardm bi süre snra geri lapandı tekrar şarja taktm çarklar yenidn dönmeye başladı ne yapmam gerek yine yazılım yüklemeli miyim bilgi verir misinz çok acil

          1. işlem esnasında şarjı bitmişse sıkıntı olmuş olabilir işte. isterseniz biraz daha bekleyebilirsiniz. beklemek istemiyorsanız verdiğim linkte nasıl yazılım yükleyebileceğiniz anlatılmıştır. okuyup işlemleri sırsıyla yapın.

              1. olmuyor yazılım proramını yükleyemiyorum yüklense bile açılmıyor. bi de tlfn şarjdayken çok sıcak oldu şarjdan çıkardm bu seferde şarj bitip kapandı ne yapmam gerek lütfen yardmcı olur musunz

  27. slm..nokıa lumıa 525 telefonum var.bir süredir şarzım bittiğinde tekrar şarza koyduğumda bir güncelleme için wifi ağına bağlanın yazıyordu.bende bugün wifi ağına bağlanıp bu güncellemeyi yaptım iki çark çıktı altında yatay çizgi.çizgi koyudan açığa dönerek yüklendi daha sonra güle güle yazıp yeniden nokıa yazısıyla açılmaya başladı ve bu kapanıp açılma hale devam ediyor tabi şarzdayken çıkardığımda hiç açılmadan duruyor sorun nedir…

      1. yine slmmm bnm telefonumda sorun halen devam ediyor çarklar dönüyor şarzdayken..dediğiniz yazılımı denedim olmuyor ne yapçamı şaşırdım yardım edinn..

        1. verdiğim linkteki programı kurup işlemleri doğru şekilde yaparsanız telefon açılır. işlemi yapmakta zorlanıyorsanız lütfen ya birinden yardım alın ya da bir teknik servise gidin.

          1. teknik servise verdim yapamadılar telefonum hiç bir şekilde hiç bir şeyi tanımıyor size göndersem olur mu

            1. eğer bilgisayara bağladığınızda herhangi bir tepki vermiyorsa bize gönderseniz bile olmayacaktır. tepki veriyorsa, donanım bulundu uyarısı veriyorsa bilgisayar, yazılım yüklendiğinde tekrar çalışır hale gelmesi gerekir. kargo ile tamire cihaz almıyoruz. istanbuldaysanız ve avcılar ilçesine yakınsanız cihazı getirirseniz cihazın durumuna bakarız.

  28. Ben ne yaptıysam ünlemi gelmiyor ses kısmaya basıyorum telefonu şarja takıyorum ama ünlem gelmiyor önceden geliyordu şimdi gelmiyor. ses açma kapama düğmesi de çalışıyor ne ypacam aci bilgi lütven.

      1. Vallaha cihazda bi sorun yok ünlem işareti çıkmıyor sadece format atmam daki sebeb de ekranda kilit vardı onu yanlış girmişler arkadaşlar 2 dakkika bekleyin diyordu telefon düştü bataryası çıktı tekrar takıp açtığımda ise 776500 dk sonra bir daha deneyin dedi onun sıfırlamak istiyorum sadece bataryayı tekrar çıkarıp taktım ama olmuyor.

    1. yorımlarınızı CEVAPLA seçeneğini kullanarak yapın lütfen.

      dakikayı sıfırlayamazsınız, telefona ya format atmalısınız ya da yzılım yüklemlisiniz. format atamıyorsanız yazıım yüklemeyi deneyin.

        1. kardeş uygulamayı indirdim yapıyodum ama telefon bilgisayara bağlanmıyor usb ile bağlıyorum telefon şarj alıyor ama bağlanmıyor

          1. işlemleri doğru yaptığınızdan emin olmanıza rağmen bağlantı gerçekleşmiyorsa lütfen bir teknik servise danışın.

            genelde hep göz ardı edilen bir şey olur, lütfen makaleyi dikkatlice okuyup bir şey kaçırmadığınızan emin olun.

            1. tüm bağlantıları kontrol ettim ama olmuyor şarj oluyo gösteriyo bağlandığını algılamıyor diğer telefonlar oluyor

              1. cihazınızda farklı bir sorun oluşmuş yere düşme esnasında demekki, lütfen öncelikle yetkili servisine olmadı herhangibir teknik servise danışın.

                1. bn dede bahattin de ki gibi aynı sorun var ama darbe felan almadı bilgisayar bağlanmıyor şarj oluyor ama bilğisayarda gözükmüyor

  29. Ben dediğinizi yaptım ama onceden guncelleme aldım (8.1) için yetrli hafıza olmadı bnde format atmak istedim ama atmaya calıstığımda dediğiniz gibi oluyır ama gene aynısı oluyor eski haline donuyor acillll …

    1. format işlemi telefonunuzdaji verilerin büyüklüğüne bağlı olarak biraz uzun sirebilir, lütfen işlemin btmesini bkleyin. siz her yarıda kestiğinizde yeniden başlamak zorunda kalıyor.

  30. Ben format attım ama şarjıma bakmadım şimdi iptal etmek istiyorum.dediğiniz gibi ses kısma tuşuna ve açma kapama tusuna bastım.10 saniye bekledim.nokia yazısı göründü sonra yine çarklar döndü ne yapmalıyım.lütfen acilll!!

  31. Arkadaşlar bnim telefonumda bozuldu 6ay tamirden zor geldi ayarlar işareti dönüp durdu sonrada üzgün işareti çıktı 6 ay sonra geldi

  32. telefonu dün akşam sıfırladım ama şarjım çok füşüktü çsrklar hala dönüyor ne yapabilirm şuan şarjda ve çarklar dönüyor

          1. ne yapmam gerektiğini bir daha söyler misiniz ? 2-3 saat şarjda kalsın sonra çıkarayım mı ?

            1. 2-3 saat şarjda kalsın sonra çıkarın. 72 saate kadar sürebilir, beklemekten başka yapacak bir şey yok.

    1. lumia serisinde olan genel bir hata bu bazen çok uzun sürebiliyor. telefonu öylece bırakın. işlem bttiğinde kendiliğinden açılacaktır. 72 saatte açılmazsa yetkili servise vermeniz gerekecek.

      1. Bataryayı çıkarıp taktık şarjı bitmiş telefonu şarja taktık marklar dönmeye devam etti bır sorun yaratır mı bataryayı cıkarmam

    1. 72 saate kadar uzayabiliyor bazez. telefona öylece bırakıp işlemin bitmesini bekleyin. bir sıkıntı çıkmazsa 10-15 dakikada biter.

  33. benim telefonum kafayı yemiş gibi şeyler yapıyordu kendi kendine kapanıyor açınca uçak moduna geçiyor kendi kendine şatrj oluyor nokia yazısı geliyor gün boyu öyle kalıyor bu tür hareketler yapıyor sizce bu işlem işe yarar mı şimdidden teşekkür ederim

  34. peki telefonumuz camı kırık olduğu için servide gittiyse ve yapılmadan geldiyse biz de şifreyi unuttuysak ne yapmalıyız

        1. Kendi kendine surekli acilip kapaniyorsa yazilimi çökmüş olabilir. Tekrar format atmayi deneyin ise yaramazsa dediğim gibi yazilimi cokmustur. Yazilim icin yetkili servisle gorusmeniz gerekebilir.

ali için bir cevap yazın Cevabı iptal et

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir